کبد چرب

مقاله علمی کبد

کبد چرب 

کبد چرب (به انگلیسی: fatty liver) در پزشکی حالتی برگشت‌پذیر از تجمع واکوئول‌های چربی در سلول‌های کبدی است که با التهاب کبد مشخص می‌شود.

این حالت ممکن است در افرادی که الکل مصرف می‌کنند ایجاد شود، ولی در ایران این بیماری علل دیگر دارد و «کبد چرب غیرالکلی» نامیده می‌شود. فرم غیرالکلی این بیماری در تعدادی از اختلالات بالینی مانند دیابت، چاقی و سوء تغذیه رخ می‌دهد.

وجود چربی در کبد طبیعی است، اما اگر این میزان از چربی بیش از ۵ تا ۱۰ درصد وزن کل کبد شود، فرد به بیماری کبد چرب دچار شده‌است. این بیماری نشانهٔ خاصی ندارد اما بعد از رعایت نکردن و پیشروی این بیماری در کبد باعث سوءهاضمه شود. رسوب چربی در کبد را کبد چرب می‌نامند. مصرف الکل می‌تواند باعث این بیماری شود. البته افراد غیر الکلی هم به دلایل مختلف از جمله چاقی، مصرف غذاهای آماده و غذاهای چرب، عدم فعالیت فیزیکی و مصرف مواد نامناسب غذایی ممکن است به این بیماری دچار شوند؛ بنابراین با توجه به موارد بالا این بیماری در حال افزایش است. این عارضه گاهی به علت مصرف برخی داروها می‌باشد که باعث رسوب چربی در کبد می‌شود.

انواع کبد چرب :

  • کبد چرب غیرالکلی: این بیماری زمانی رخ می‌دهد که کبد در شکستن چربی‌ها دچار مشکل می‌شود و با جمع شدن چربی در بافت‌های کبد، فرد دچار کبد چرب می‌گردد. این بیماری با مصرف الکل مرتبط نبوده و زمانی مشخص می‌شود که ۱۰ درصد یا بیشتر وزن کبد حاوی چربی باشد. این بیماری خود نیز به چند دسته تقسیم شده و در شدیدترین مراحل باعث سیروز کبدی یا زخم و سپس نارسایی کبدی می‌گردد
  • کبد چرب الکلی: این بیماری جزء اولین مرحله‌های بیماری‌های کبدی مربوط به الکل است. کبد با مصرف زیاد الکل صدمه دیده و قادر به شکستن چربی‌ها نیست. اگر فرد از مصرف الکل خودداری نماید، این نوع کبد چرب کم‌کم درمان می‌گردد، اما در صورت ادامه به مصرف الکل فرد ممکن است دچار سیروز کبدی گردد.
  • کبد چرب بارداری: هرچند این نوع از کبد چرب خیلی نادر بوده، با این حال جمع شدن چربی در هنگام بارداری می‌تواند خطراتی جدی هم برای مادر و هم برای جنین داشته باشد. این بیماری می‌تواند باعث نارسایی کبدی، نارسایی کلیه، عفونت شدید یا خون‌ریزی شود. هرچند دلیل این بیماری کاملاً شناخته نشده اما دانشمندان معتقدند این بیماری با هورمون‌های این دوران در ارتباط است. علایم این بیماری در سه ماه سوم رخ داده و شامل حالت تهوع، استفراغ، درد در قسمت بالایی سمت راست شکم، زردی و کسالت عمومی می‌باشد. زنان باردار باید آزمایش‌های لازم را برای اطلاع از این بیماری انجام دهند، اکثر زنان پس از زایمان شروع به بهبود می‌نمایند.

کبد چرب به ۴ گرید از نظر میزان پیشرفت دسته‌بندی می‌شود. گرید ۱ کبد چرب ساده‌ترین نوع آن است که دلیل آن خوردن مواد غذایی ناسالم است. البته این گرید با افزایش فعالیت‌های روزانه و استفاده از مواد دارویی قابل درمان است اما باید بدانید که برای افراد کهنسال کمی خطرناک به نظر می‌رسد. گرید ۲ کبد چرب در این حالت وضعیت بیمار کمی سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌شود به گونه ای که باید زیر نظر پزشک معالج قرار گیرد. این حالت از کبد چرب، رژیم غذایی خاص خود را نیز دارد. گرید ۳ کبد چرب تنها با بهبود سبک زندگی قابل درمان نخواهد بود البته این هشداری است برای افراد دارای کبد چرب گرید ۲ که در درمان بیماری خود سهل انگاری می‌کنند. در نهایت گرید ۴ کبد چرب که به سیروز کبدی معروف است، پیوند کبد برای فرد احتیاج می‌شود.

کبد چرب

رده سنی افراد مبتلا به کبد چرب 

اغلب بیماران ۴۰تا۶۰ سال سن داشته و بیماری در زنان شایع‌تر است. کبد چرب در کودکان با سن بالاتر از ۱۰سال نیز می‌تواند ایجاد شود. این اختلال کبدی مزمن بوده و برای سال‌ها پایدار خواهد ماند.به اعتقاد متخصصان گرچه اکنون نخستین عامل نارسایی کبد، هپاتیت است اما طبق آمار در آینده اولین خطری که کبد را تهدید می‌کند، بیماری کبد چرب خواهد بود. بیماری کبد چرب در پی مصرف انرژی بیش از حد، چاقی، تنبلی و کم بودن ورزش و فعالیت، بروز پیدا می‌کند و درجه‌بندی دارد. وجود چربی در کبد هر انسانی طبیعی است اما اگر کبدی دارای ۵ تا ۱۰ درصد چربی باشد کبد چرب نامیده می‌شود.

علت بروز بیماری 

علت اصلی بروز کبد چرب ناشناخته است، ولی تعدادی از اختلالات بالینی معین به عنوان علل زمینه‌ای شناخته شده‌اند. هفتاد درصد بیماران مبتلا به کبد چرب چاق هستند. دیابت و بالا بودن چربی‌های خون نیز از علل زمینه‌ای آن می‌باشند. عوامل مختلفی که باعث تغییر متابولیسم در بدن می‌شوند، شامل کاهش ناگهانی وزن، سوء تغذیه، تغذیه وریدی و گرسنگی طولانی مدت مانند گرفتن روزه نیز ممکن است باعث کبد چرب شوند.انجام بعضی از جراحی‌های شکم شامل برداشتن کیسه صفرا، برداشتن قسمتی از روده یا معده، جراحی روی لوزالمعده و مصرف بعضی از داروهای خاص شامل هورمون استروژن، کورتون (استروئیدها، آمیودارون، تاموکسی فن، والپروات سدیم) نیز از علل زمینه‌ساز کبد چرب هستند. در کودکان اختلالات مادر زادی شامل سوء جذب چربی‌ها، سیستیک فیبروزیس وبیماری ویلسون با کبد چرب همراه هستند.

طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها مانند کلسترول بالا، سطح بالای تری گلیسیرید در خون، سندرم متابولیک، چاقی (به ویژه هنگامی که چربی در شکم متمرکز است)، سندرم تخمدان پلی کیستیک، آپنه، دیابت نوع ۲، کم‌کاری تیروئید (hypothyroidism)، کم‌کاری غده هیپوفیز (hypopituitarism)، خطر ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی را افزایش می‌دهند.

به‌طور کلی می‌توان عوامل ایجاد این بیماری را به شرح زیر عنوان کرد: رژیم غذایی نادرست، استرس درونی و نهفته، مصرف دارو بیش از حد معمول، مصرف لووستاتین‌ها و غذاهای فست فودی (سوسیس، کالباس، سس، پیتزا و…) متخصصان اعتقاد دارند که شیوه ناصحیح زندگی و تبعات آن از قبیل چاقی و اضافه وزن در ابتلا به کبد چرب در بین سنین مختلف دخیل است؛ داشتن شیوه زندگی صحیح، داشتن وزن ایده‌آل و مناسب، انجام فعالیت‌های بدنی روزانه، پیروی از رژیم غذایی سالم، پرهیز از مصرف غذاهای چرب و سرخ کردنی و دوری از استرس از جمله راه‌های درمان این بیماری است.

انواع کبد چرب

تشخیص بیماری

اکثر مبتلایان دارای علامت نیستند، گاهی فرد از درد شکم در ناحیه کبد احساس درد و پری می‌نماید و به ندرت احساس ناراحتی در قسمت فوقانی و راست شکم و خستگی وجود دارد. گاهی به دنبال بررسی‌های اتفاقی آزمایشگاهی (مانند بررسی‌های استخدامی) کشف می‌شود. در بررسی‌های معمولی، آنزیم‌های کبدی افزایش یافته‌اند و در صورت شک به این اختلال اقدام‌های بعدی برای کشف علت زمینه‌ای و بررسی سایر علل بیماری کبدی ضروری است. آزمایش‌های لازم برای قند و چربی‌های خون و همچنین برای ویروس‌های هپاتیتی ضروری است. با مطالعات تصویربرداری مانند سونو گرافی، تجمع چربی در کبد نشان داده می‌شود. اگر تمامی راه‌های منتهی به تشخیص میسر نباشد و نیز گاهی برای اثبات تشخیص،نمونه برداری از کبد و مطالعه میکروسکوپی بر روی آن لازم است،ولی گاهی نمونه برداری انجام نمی‌شود و بیمار به مدت ۶ ماه تا یک سال از نزدیک زیر نظر گرفته می‌شود تا طبیعی شدن آنزیم‌های کبدی به دنبال درمان اختلالات زمینه‌ساز اثبات گردد.

درمان

برای درمان و بهبود کبد چرب باید اختلالات زمینه‌ساز درمان شوند. در حال حاضر درمان بر روی مهار مشکلات طبی واختلالاتی که زمینه‌ساز کبد چرب هستند، متمرکز است. داروهای جدید مختلفی مانند متفورمین برای درمان کبد چرب عرضه شده‌اند که تأثیر قطعی آن‌ها ثابت نشده‌است.

ورزش روزانه و مصرف مرتب میوه و سبزیجات اثرات مفیدی بر روی این بیماری دارند. کاهش تدریجی وزن در افراد چاق لازم و مفید است، ولی کاهش ناگهانی وزن، این اختلال را تشدید می‌کند. در کبد چرب مقاومت به انسولین شایع بوده و داروهایی که مقاومت به انسولین را درمان می‌کنند مانندمتفورمین موجب بهبود آنزیم‌های کبدی می‌شوند. ویتامین E با دوز ۴۰۰میلی‌گرم در روز باعث کاهش آسیب به سلول‌های کبدی و بهبود آنزیم‌های کبدی می‌شود، ولی چون با خطر افزایش بیماری‌های قلبی همراه است، مصرف دراز مدت آن توصیه نمی‌شود. در کودکان علل زمینه‌ای شامل دیابت،سوء جذب چربی، چاقی، ماراسموس، کواشیورکور، بیماری ویلسون، سیستیک فیبروزیس، باید مهار و درمان شود.

درمان کبد چرب

۱۵ گیاه دارویی برای درمان کبد چرب

معمولاً استفاده از طب سنتی و گیاهان دارویی برای درمان کبد چرب بسیار مفید می‌باشد. طبق تحقیقات اخیر ۱۵ گیاه دارویی شناسایی شده‌است که برای پاکسازی و درمان کبد چرب می‌توان مورد استفاده قرار داد. این گیاه دارویی عبارتند از:

  • زنجبیل
  • زردچوبه
  • قارچ
  • کاهو
  • زنبق
  • جلبک دریایی
  • کلم بروکلی
  • کلم بروکسل
  • آووکادو
  • نارگیل
  • ریشه گیاه بابا آدم
  • چای سبز
  • گیاه خار مریم
  • اکیناسه
  • کاسنی
  • برینگراج
  • بومی آملا

در بین گیاهان نام برده، گیاه خار مریم یا ماریتیغال، از دوران یونان باستان جهت بهبود ناراحتی‌های کبد و صفرا شناخته شده‌است. فلاونوئیدهای اصلی این گیاه که شامل سیلی بین، سیلی کریستین و سیلی دیانین است در مجموع به نام سیلیمارین معرفی شده‌اند. سیلیمارین با القای بازسازی کبد،اثرات ضد التهابی، اثرات ضد فیبروتیکی و اثرات آنتی‌اکسیدانی کمک به بهبود هپاتیتA, B و C، کبد چرب، سیروز کبدی و یرقان می‌شود.

عوارض و عواقب

در اکثر بیماران مبتلا به کبد چرب، مشکل جدی برای کبد ایجاد نمی‌شود. کبد چرب از نظر بالینی یک اختلال پایدار و ساکت شناخته شده و در بیشتر موارد سبب اختلال شدیدی در کبد نمی‌شود و با درمان بهبود می‌یابد؛ ولی در تعداد اندکی از بیماران با گذشت زمان بافت جوشگاهی و فیبروز در کبد ایجاد شده و در نهایت سیروز و نارسایی کبد ایجاد می‌شود. چون پیش‌بینی مسیر بیماری در یک فرد و این که در کدام بیمار پیشرفت خواهد کرد، مشکل است، درمان و کنترل آن برای همه مبتلایان الزامی است.

نکات مهم در درمان کبد چرب

رعایت این نکات برای درمان کبد چرب بسیار مهم است :

  • نوشیدن دو لیتر یا ۸ لیوان آب در روز
  • استفاده از محصولات سویا مانند: شیر و بنیر سویا برای جبران کلسیم شیر
  • اجتناب از غذاهای سرخ شده و آماده
  • افزایش مصرف سبزی ها و میوه های خام و فیبر‌ها
  • مصرف محدود مواد نشاسته ای، کاهش مصرف کربوهیدرات ها از جمله قند ساده، نان، ماکارونی، کیک‌ها، بیسکویت و دسرها
  • استفاده از آب سبزیجات
  • اجتناب از لبنیات چرب شامل: شیر، پنیر، خامه، بستنی، و ماست
  • اجتناب از مصرف نوشابه ها
  • استفاده از منابع غنی ویتامین C و سلنیوم ( مقدار کم سلنیوم، مورد نیاز افراد سالم، در غذاهای دریایی، مانند میگو و ماهی وجود دارد.

مواد غذایی موثر در رفع کبد چرب

در ادامه با  ماده غذایی که می توانند به درمان و رفع کبد چرب کمک کنند، آشنا شوید.

سیر و پیاز : سیر حاوی آلیسین (یک نوع آنتی اکسیدان) است که یک ترکیب سولفوردار است و برای سم زدایی بهتر و موثرتر کبد لازم است. سیر به کبد کمک می کند تا بدن را از آلودگی جیوه، بعضی مواد افزودنی موجود در غذاها و هورمون استروژن پاک کند.

کلم : انواع مثل بروکلی، گل کلم، کلم قمری، کلم پیچ و کلم بروکسل به درمان کبد چرب کمک می کند. کلم ها دارای خاصیت سم زدایی قوی برای کبد هستند. این سبزیجات دارای موادی هستند که بعضی سموم را در بدن خنثی می‌کنند؛ مثل نیتروزامین‌های موجود در دود سیگار، و افلاتوکسین موجود در بادام زمینی.

لیمو ترش و آب داغ : مصرف آب لیمو ترش تازه همراه با آب داغ به رفع کبد چرب کمک می کند. آب لیمو ترش تازه را در یک لیوان آب داغ بریزید و اول صبح بطور ناشتا بنوشید (البته اگر ناراحتی معده ندارید). این کار باعث می شود کبد پاک شود و عمل سم زدایی و تصفیه آن افزایش یابد.همچنین استفاده از آب لیمو ترش تازه همراه با آب داغ تولید صفرا را تحریک می کند، معده و روده را پاک کرده و حرکات روده ای را افزایش می دهد.

چغندر : مصرف چغندر به فرآیند تصویه خون کمک می کند و همچنین فلزات سنگین را در بدن جذب می کند.

میوه های غنی از آنتی اکسیدان

بر اساس مطالعاتی مشخص شده که میوه های زیر بیشترین مقدار آنتی اکسیدان ها را دارند و می توانند به درمان کبد چرب کمک کنند که به ترتیب غنای آنتی اکسیدانی عبارتند از:

  • طالبی
  • پرتقال
  • توت فرنگی
  • زغال اخته
  • آلو
  • کشمش
  • شاتوت
  • تمشک
  • گریپ فورت سرخ
  • سیب و گلابی

در طی فرآیند سم زدایی یا تصفیه کبد، تعداد زیادی رادیکال آزاد تولید می شود که برای سلامت کبد مضر هستند. آنتی اکسیدان ها از کبد در برابر آسیب رادیکال های آزاد، محافظت می کنند.

سیب : سیب دارای پکتین (Pectin) است که به دفع فلزات سنگین در بدن کمک می کند. دفع این فلزات توسط پکتین کار کبد را کاهش می دهد و ظرفیت سم زدایی آن را بالا می برد.

به خاطر داشته باشید که خوردن مواد غذایی که در بالا ذکر شده است، نمی تواند جایگزین داروی تجویز شده توسط پزشک شود و می بایست همراه با مصرف این مواد غذایی، به توصیه ی پزشک خود نیز در درمان کبد چرب عمل کنید.

  • بررسی علت کبد چرب
  • بررسی انواع عوارض کبد چرب
  • بررسی سنی مبتلایان کبد چرب
  • بررسی روشهای مراقبتی از کبد چرب
  • بررسی بهترین درمان کبد چرب
5

مشاوره رایگان

چنانچه بدنبال مشاوره رايگان و معرفی بهترين و ارزان ترين پزشک جراح زيبايی هستيد از طريق چت انلاين با ما ارتباط برقرار کنيد، همچنين مي توان کلمه مشاوره را به سامانه ۵۰۰۰۲۳۶۱۶ پيامک نماييد و يا به Info@dr-beauty.ir ايمل بزنيد و منتظر جواب ما باشيد، ما در ارايه رايگان خدمات به ياری شما خواهيم امد و شما را در انجام بهترين تصميم مشاوره خواهيم داد. تمام کلينيک های طرف قرار داد با دکتر زيبايی ملزم به در نظر گرفتن تخفيف های قابل ملاحضه برای شما کاربران عزيز ميباشند.

نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا
بستن